Lovrić Ivan: Osservazioni di Giovanni Lovrich sopra diversi pezzi del Viaggio in Dalmazia del signor abate Alberto Fortis coll’aggiunta della vita di Soçivizca

Ivan Lovrić: Osservazioni di Giovanni Lovrich sopra diversi pezzi del Viaggio in Dalmazia del signor abate Alberto Fortis coll’aggiunta della vita di Soçivizca

Ex libris Ivo Dubravčić.

LOVRIĆ, Ivan (Lovrich, Giovanni), pisac (Sinj, o. 1754 — Sinj, 14. XI. 1777). Studirao medicinu u Padovi. Potaknut studijom A. Fortisa (1774), sastavio polemično djelo Osservazioni di Giovanni Lovrich sopra diversi pezzi del Viaggio in Dalmazia del signor abate Alberto Fortis coll’aggiunta della vita di Soçivizca (Venecija, Francesco Sansoni, 1776; na hrvatski preveo M. Kombol, Zagreb 1948), u predgovoru kojega razlaže prosvjetiteljsko-racionalističke motive što su ga obvezali da ispravi Fortisove činjenične propuste i izvijesti o stvarnim kulturnim i gospodarskim prilikama u kraju od izvora Cetine do Trilja. Temeljito obišavši kraj, u prvom dijelu (Del corso della Cetina, il Tilurus, o Nastus degli antichi) iznio je geografske, geološke i hidrografske pojedinosti te opisao arheološke lokalitete s epigrafskim ostatcima iz rimskoga doba, u drugom (De’ costumi de’ Morlacchi) znalački opisao običaje i vjerovanja Dalmatinske zagore te upozorio na tamošnje nepovoljne gospodarske prilike, korigirajući Fortisovu socioantropološku analizu, a u trećem (Život Stanislava Sočivice) donio životopis prema kazivanju S. Radovića Sočivice, u kojem je objasnio uzroke rasprostranjenosti hajdučije u Cetinskoj krajini. Opisujući društveno-politički i gospodarski položaj stanovništva, oštre kritike uputio je svećenstvu, napose franjevcima. Zbog takva stajališta, napada na A. Kačića Miošića i L. Vladmirovića te netočnih epigrafskih čitanja i etimoloških objašnjenja djelo je naišlo na nepovoljnu recepciju u suvremenika. U svoju obranu Lovrić je objavio brošuru Lettera apologetica di Giovanni Lovrich al celebre signor Antonio Lorgna (Brescia 1777), odgovor na kritički intoniran napis pripisan A. M. Lorgni (Efemeridi letterarie di Roma, 1776, 35), na koju je odgovorio sam Fortis (L’abate Fortis al signor Giovanni Lovrich. Brescia 1777). U domovini je najveći odjek imala kritika J. Radmana (Lettera del r. p. Gaetano Deribak sul libro delle Osservazioni di Giovanni Lovrich. Bullettino di archeologia e storia dalmata, 1883, 11–12; 1884, 1–3). Iako nedovoljno potkrijepljena, Lovrićeva zapažanja o starinama i usmenoknjiževna građa što ju je zapisao potvrđeni su arheološkim, etnološkim i folklorističkim istraživanjima, a prikaz Sočivičina života poslužio je kao izvor za romantičku književnu obradbu morlačke teme u XIX. st. te je preveden na engleski, francuski, njemački i talijanski jezik. Prema Kombolovu prijevodu u HNK u Splitu izvedena je drama Život Stanislava Sočivice 

ENGLISH:

Ivan Lovrić: Osservazioni di Giovanni Lovrich sopra diversi pezzi del Viaggio in Dalmazia del signor abate Alberto Fortis coll'aggiunta della vita di Soçivizca

Ex libris Ivo Dubravčić.

LOVRIĆ, Ivan (Lovrich, Giovanni), writer (Sinj, o. 1754 — Sinj, 14. XI. 1777). 
Studied medicine in Padua. Encouraged by the study of A. Fortis (1774), he composed the polemical work Osservazioni di Giovanni Lovrich sopra diversi pezzi del Viaggio in Dalmazia del signor abate Alberto Fortis coll'aggiunta della vita di Soçivizca (Venice, Francesco Sansoni, 1776; translated into Croatian by M. Kombol, Zagreb 1948), in the preface of which he explains the Enlightenment-rationalist motives that obliged him to correct Fortis' factual omissions and reports on real cultural and economic opportunities in the area from the source of Cetina to Trilje.

Having thoroughly visited the area, in the first part (Del corso della Cetina, il Tilurus, o Nastus degli antichi) he presented geographical, geological and hydrographic details and described archaeological sites with epigraphic remains from the Roman era, in the second (De' costumi de' Morlacchi) he expertly described the customs and beliefs of the Dalmatian Zagora and warned about the unfavorable economic conditions there, correcting Fortis's socio-anthropological analysis, and in the third (Life of Stanislav Sočivica) brought a biography according to the narration of S. Radović Sočivica, in which he explained the causes of the prevalence of hajducija in the Cetinje region.

Describing the socio-political and economic situation of the population, he directed sharp criticism at the clergy, especially the Franciscans. 
Because of such a point of view, attacks on A. Kačić Miošić and L. Vladmirović, and incorrect epigraphic readings and etymological explanations, the work met with an unfavorable reception among contemporaries. In his defense, Lovrić published the pamphlet Lettera apologetica di Giovanni Lovrich al celebre signor Antonio Lorgna (Brescia 1777), a response to the critically intoned writing attributed to A. M. Lorgna (Efemeridi letterarie di Roma, 1776, 35), to which Fortis himself replied (L'abate Fortis al signor Giovanni Lovrich. Brescia 1777).

In the homeland, J. Radman's criticism had the greatest resonance (Lettera del r. p. Gaetano Deribak sul libro delle Osservazioni di Giovanni Lovrich. Bullettino di archeologia e storia dalmata, 1883, 11–12; 1884, 1–3). 
Although insufficiently substantiated, Lovrić's observations about antiquities and the oral literature he wrote down were confirmed by archaeological, ethnological and folkloristic research, and the description of Sočivic's life served as a source for the romantic literary treatment of the Morla theme in the 19th century. century and was translated into English, French, German and Italian. According to Kombol's translation, the drama Life of Stanislav Sočivica was performed at the Croatian National Theater in Split 

Publisher: Francesco Sansoni
Place of publication: Venice
Year of publication: 1776
Number of pages: 260
Dimensions: 17x24cm
Binding: Hard
Condition: Good